VMware vSphere Foundation: Wat zijn de alternatieven?

Nadat Broadcom de perpetual licenties heeft stopgezet en het subscriptionmodel heeft geïntroduceerd, zorgde dit al voor een behoorlijke schrik bij veel klanten. Naast dat de licenties aanzienlijk duurder werden, heeft Broadcom wederom aanpassingen in zijn licentiemodel aangescherpt. Nu is het zelfs voor onder andere VMware vSphere Foundation subscription alleen mogelijk deze voor maximaal 1 jaar af te sluiten. Bedrijven vrezen logischerwijs dat de kosten van subscriptions na 1 jaar fors zullen stijgen. Als je niet betaalt, kun je eenvoudigweg je VM’s niet meer beheren, zoals het aan- of uitzetten ervan.

Inmiddels hebben wij talrijke vragen ontvangen over alternatieven voor organisaties die niet willen overstappen naar de public cloud of waarvan de VM-workloads nog niet cloud-native gereed zijn.

Let op: alle prijzen in dit artikel zijn indicatief en gebaseerd op Q1 2026. Werkelijke prijzen kunnen afhangen van cluster-omvang, looptijd, partner en hardwarekeuzes.

Wat zit er inbegrepen in VMware vSphere Foundation (VVF)

Sinds de Broadcom-portfolio-overhaul bestaan losse edities zoals vSphere Enterprise Plus, vSAN Enterprise of Aria Standard niet meer als aparte SKU. Alles wordt nu verkocht als één geïntegreerde bundel: VMware vSphere Foundation (VVF). Binnen die bundel zitten de volgende componenten:

Overzicht van de bundel

• vSphere (ESXi + vCenter Server), de hypervisor en beheerlaag, inclusief alle geavanceerde virtualisatiefuncties zoals HA, DRS, vMotion, Distributed Switch, Fault Tolerance en Replication
• vSAN: software-defined storage met 250 GiB vSAN-capaciteit per core (recent verhoogd van 100 GiB/core)
• vSphere IaaS Control Plane (voorheen vSphere with Tanzu), native Kubernetes runtime binnen vSphere, met VMware Kubernetes Service (VKS)
• VMware Aria Suite Standard: operations monitoring, capacity management en log analytics
• Broadcom Essential (Production) Support: 24/7 support inbegrepen

Let op: geen NSX, HCX, Aria Automation of Site Recovery. Voor die functionaliteit moet je opschalen naar VCF (VMware Cloud Foundation), waarmee de kosten substantieel stijgen.

Hardware basis

Voor de berekening van de sizing en pricing gaan we uit van de volgende hardware:

4× HPE ProLiant DL360 Gen11 (256 CPU cores totaal), per host:

• 2× Intel Xeon-G 6530 CPU
• 768 GB memory
• 6× 3,2 TB NVMe

Ondanks de beperkte prijstransparantie van VMware en het feit dat middelgrote bedrijven licenties alleen via officiële partners kunnen aanschaffen, hebben wij een prijsindicatie opgesteld.

Bij een setup met 4 van deze HPE ProLiant Gen11 servers met in totaal 256 CPU cores, bedragen de kosten bij een VMware reseller op dit moment gemiddeld tussen €180 en €220 per core. Voor het gemak rekenen we met €200 per core. Met VMware vSphere Foundation (VVF) komt de jaarlijkse subscription daarmee uit op €51.200. Let wel: de minimale afname is 72 cores.

Welke alternatieven zijn er?

Wij hebben de volgende oplossingen bekeken:

• Nutanix
• Hyper-V
• XCP-ng
• Proxmox VE
• SUSE Harvester (in onderzoek)
• KVM met OpenNebula, OpenStack of Apache CloudStack (in onderzoek)

Wij hebben gekeken naar de volgende criteria:

• Welk bedrijf zit achter de oplossing
• Hoe groot is de userbase
• Wat kost het
• Welke functionaliteiten zijn er
• Hoe lang bestaat de oplossing

Nutanix

Nutanix werd opgericht in 2009 en bracht in 2011 zijn eerste hyperconverged platform uit. Het idee was simpel maar vernieuwend: combineer compute en storage in één geïntegreerde oplossing, volledig software-gedefinieerd. Waar VMware begon vanuit de hypervisor en later vSAN toevoegde, startte Nutanix direct als volwaardige HCI-stack. Inmiddels heeft Nutanix wereldwijd naar schatting 27.000–29.000 klanten en wordt het vaak gezien als hét alternatief nu VMware-klanten onrustig worden na de Broadcom-overname.

Belangrijkste features van Nutanix Pro

• Hypervisor (AHV) inbegrepen: geen extra licentiekosten zoals bij VMware
• Volledig geïntegreerde HCI-storage: erasure coding, deduplicatie, compressie, snapshots en replicatie
• Prism Pro: één console voor compute, storage, monitoring en capacity planning
• Lifecycle management: 1-click upgrades van hypervisor, drivers en firmware
• Kubernetes (NKE): ingebouwde managed Kubernetes-omgeving
• Multicloud integratie (NC2): clusters uitbreiden naar AWS of Azure

Hardware support

Als je Nutanix wilt gebruiken, ontdek je al snel dat je niet zomaar een standaard HPE of Dell server kunt kopen. Je hebt hiervoor een speciale serie nodig die geschikt is voor Nutanix. Voor onze use case hebben we gekeken naar de HPE ProLiant DX (Gen11) met Nutanix Pro-licentie, aangezien we bij VMware vSphere Foundation ook geen NSX-mogelijkheden hebben.

Nutanix met Prism blinkt uit in innovatie en eenvoud. Alle beheerfuncties, compute, storage en monitoring, komen samen in één overzichtelijke console. Dat werkt intuïtief en scheelt tijd. Bij VMware moet je daarentegen vaak meerdere beheerconsoles combineren (vCenter, vSAN, Aria), wat de complexiteit verhoogt.

Backup

Net als VMware biedt Nutanix met Pro-licentie geen volwaardige ingebouwde backupoplossing. Je moet dit zelf regelen met een product als HYCU, Veeam of Rubrik. Wel krijg je standaard snapshots en replicatie met AOS, en er bestaat een apart product (Nutanix Mine) voor geïntegreerde backup, daar heb je wel een aparte licentie voor nodig.

Kosten

Net als VMware is Nutanix niet erg transparant over prijzen, die sterk afhangen van omvang en looptijd. Wel is duidelijk dat de speciale DX-serie gemiddeld zo’n 10% duurder is dan een standaard HPE ProLiant DL Gen11. Voor de Nutanix Pro-licentie betaal je per CPU-core, met prijzen die gemiddeld tussen €260 en €290 per core per jaar liggen.

Als we rekenen met €270 per core en uitgaan van ons basissysteem met 256 cores, komen we uit op €69.120 per jaar.

Ter vergelijking: VMware vSphere Foundation kost voor hetzelfde cluster €51.200 per jaar. Nutanix is dus ongeveer 35% duurder, exclusief de hogere hardwarekosten. Uiteraard zijn dit indicatieprijzen op basis van onze basis-setup, bij een licentie met 2 of 3 jaar looptijd en een grotere omgeving kan de prijs lager uitvallen.

Conclusie

Hoewel Nutanix een uitstekend product is, vormt het commercieel gezien niet echt een alternatief voor organisaties die jarenlang aan VMware gewend zijn en nu vooral een kostenefficiëntere oplossing zoeken. Qua features en beheer scoort Nutanix sterk, met eenvoud en integratie als speerpunten, maar qua prijs zul je juist schrikken.

XCP-ng

XCP-ng (Xen Cloud Platform – Next Generation) is ontstaan in 2018 als open-source fork van Citrix XenServer, nadat Citrix de gratis versie had uitgekleed. De Franse partij Vates heeft sindsdien het beheer van het project op zich genomen en biedt samen met de community ondersteuning en doorontwikkeling. Het platform bouwt voort op de Xen-hypervisor en biedt een stabiel alternatief voor organisaties die eerder ervaring hadden met Citrix XenServer.

Belangrijkste features

• Xen-hypervisor: bewezen stabiel, maar minder modern dan KVM of ESXi
• Xen Orchestra (XO): webgebaseerde managementconsole voor VM’s, snapshots en replicatie
• XO Lite: nieuwe, lichtere interface geïntegreerd in de hypervisor zelf (nog in ontwikkeling)
• Live migration: vergelijkbaar met vMotion
• High Availability: basis HA-functionaliteit beschikbaar
• Backup & DR: ingebouwd in XO (volledige en incrementele back-ups, replicatie)
• Storage: traditioneel met LVM/iSCSI/NFS, of XOSTOR als software-defined storage (gebaseerd op LINBIT LINSTOR/DRBD)

Backup

Via Xen Orchestra heeft XCP-ng een redelijk volwassen backup- en replicatieoplossing:

• Volledige en incrementele VM-backups
• Replicatie naar andere hosts of clusters
• Flexibele scheduling en retentiebeleid

Een beperking is dat er geen officiële integraties zijn met bekende third-party backupsoftware zoals Veeam, Commvault of Rubrik. Voor enterprises die die tools al gebruiken, kan dat een nadeel zijn.

Hardware support

XCP-ng draait goed op HPE ProLiant-, Dell PowerEdge- en Supermicro-servers. Vates publiceert een compatibiliteitslijst, maar het ecosysteem is kleiner dan dat van VMware of Nutanix. Updates voor firmware en drivers moet je grotendeels zelf managen; er is geen geïntegreerd lifecycle management zoals Prism bij Nutanix of vLCM bij VMware.

Kosten

De kostenstructuur van XCP-ng is duidelijk en transparant:

• Enterprise licentie: €1.800 per host per jaar (inclusief 24/7 support en 1 uur responstijd)
• XOSTOR add-on: €1.200 per host per jaar
• Totaal per host (Enterprise + XOSTOR): €3.000 per jaar

Voor ons basissysteem (4× HPE DL360 Gen11) komt dit neer op:

• Enterprise licenties: 4 × €1.800 = €7.200 per jaar
• XOSTOR add-on: 4 × €1.200 = €4.800 per jaar
• Totaal clusterkosten: €12.000 per jaar

Dat is vele malen goedkoper dan VMware of Nutanix, en er zijn geen verborgen modules of complexe bundels.

Ervaringen uit de praktijk

Mijn ervaring is dat een XCP-ng-omgeving stabiel draait, maar dat de ontwikkeling traag verloopt. Xen Orchestra voelt verouderd aan; de GUI oogt ouderwets en mist soms logische instellingen, waardoor je vaak terugvalt op de legacy XenCenter. XO Lite belooft een moderne interface, maar is nog beperkt beschikbaar. Ook XOSTOR is relatief nieuw en moet zich nog bewijzen in productie.

Userbase

De userbase is relatief klein. Er is een actieve community, maar die is veel kleiner dan die van VMware of Proxmox. Je ziet vooral gebruik bij organisaties die van XenServer afkomen en iets vergelijkbaars zoeken.

Conclusie

XCP-ng is een stabiel en betaalbaar platform. Met ingebouwde backup/replicatie en de XOSTOR add-on kun je een volledige HCI-omgeving bouwen voor een fractie van de prijs van VMware of Nutanix. Tegelijkertijd zijn de trage innovatie, de verouderde GUI, beperkte third-party integratie en kleine userbase belangrijke beperkingen. Voor voormalige XenServer-gebruikers is het echter een aantrekkelijk en kostentransparant alternatief.

Hyper-V

Microsoft Hyper-V bestaat al sinds 2008 en is de standaard virtualisatieoplossing binnen Windows Server. Waar VMware en Nutanix zich richten op geïntegreerde Private en Hybride Cloud Platforms, voelt Hyper-V vaak meer als een onderdeel van Windows Server dan als een volwassen en innovatief virtualisatieplatform.

Belangrijkste features

• Hyper-V rol in Windows Server: ingebouwde hypervisor die draait op Windows Server Datacenter of Standard
• Storage Spaces Direct (S2D): software-defined storage voor clustering en HCI, alleen beschikbaar met Datacenter-licentie
• Live Migration en HA: vergelijkbaar met vMotion en HA in VMware
• SCVMM (System Center Virtual Machine Manager): noodzakelijke beheertool voor serieuze omgevingen; Hyper-V Manager en Windows Admin Center zijn daarvoor veel te beperkt
• Integratie met Azure: via Azure Arc of Azure Stack HCI, maar feitelijk een ander licentiemodel (meer “Azure op eigen hardware”)

Backup

Hyper-V ondersteunt Volume Shadow Copy (VSS) en kan integreren met backuptools die daarvoor agents hebben (bijvoorbeeld Veeam, Commvault). Snapshots bestaan, maar zijn berucht om hun inconsistentie en performanceproblemen, zeker bij langdurig gebruik of complexe settings.

Hardware support

Omdat Hyper-V onderdeel is van Windows Server, draait het officieel alleen op Windows Certified Servers zoals HPE ProLiant of Dell PowerEdge. Hardwarecompatibiliteit is doorgaans geen probleem, maar lifecycle management (firmware, drivers) ligt bij de serverleverancier en is niet geïntegreerd in Hyper-V zelf.

Kosten

Hier begint vaak de verwarring. Op papier lijkt Hyper-V goedkoop (het zit toch gewoon in Windows Server?), maar in de praktijk moet je je echt door een oerwoud van licentiemodellen heen worstelen. Soms heb je het idee dat je er een graad in raketwetenschap voor nodig hebt om alles te snappen.

De kernpunten:

• Windows Server Datacenter 2025 licenties zijn vereist voor Storage Spaces Direct
• Richtprijs: ± €5.500 per 16-core licentie
• Elke DL360 Gen11 host heeft 64 cores = 4 × 16-core licenties = ± €22.000 per server
• Voor 4 servers: ± €88.000 totaal

Licentiemodel:

• Eenmalig: Windows Server Datacenter is een perpetual licentie. Je betaalt dit bedrag bij aanschaf.
• Met Software Assurance (SA): wil je upgrades, patches en support, dan komt er ± 25–30% van de licentiewaarde per jaar bij. Voor dit cluster is dat €22.000–€26.000 per jaar.
• SCVMM (System Center Virtual Machine Manager) is noodzakelijk voor fatsoenlijk beheer. Voor 256 cores: ± €25.000–€30.000 per jaar.

Scenario’s voor ons cluster (4 hosts, 256 cores):

• Zonder SA: eenmalig €88.000 + jaarlijks ± €25.000–€30.000 voor SCVMM
• Met SA: jaarlijks €22.000–€26.000 (SA) + €25.000–€30.000 (SCVMM) = ± €50.000–€55.000 per jaar

Uiteraard geldt ook hier dat dit een indicatie is en op basis van diverse factoren hoger of lager kan uitvallen.

Ervaringen en beperkingen

• Beheer: Hyper-V Manager en Windows Admin Center zijn te beperkt voor serieuze clusters. Zonder SCVMM ontbreken cruciale functies zoals fatsoenlijk clonen, templating en geautomatiseerd beheer.
• Innovatie: Hyper-V voelt na al die jaren nog steeds weinig vernieuwend. De interface is functioneel, maar omslachtig en verre van intuïtief.
• Storage Spaces Direct: vaak bron van klachten, instabiele performance, complexiteit in instellingen, snapshots die niet altijd betrouwbaar werken.
• Gebruikscasus: het grote voordeel zit eigenlijk alleen in licentieoptimalisatie voor Windows-VM’s. Omdat een Windows Server Datacenter-licentie onbeperkt Windows-VM’s dekt, kan dit financieel aantrekkelijk zijn in een omgeving die vrijwel uitsluitend op Windows draait. Voor Linux of gemixte workloads is dit voordeel er niet.
• Azure Stack HCI: Microsofts nieuwe richting, waarbij je je Hyper-V-cluster via Azure beheert. Dit voelt echter meer als een Azure-extensie dan een on-prem product en valt buiten deze vergelijking.

Userbase

Hyper-V wordt wereldwijd breed gebruikt in Windows-georiënteerde omgevingen, maar de community is minder actief dan die van VMware of Proxmox. Innovatie lijkt al jaren op een laag pitje, waardoor veel gebruikers het platform als “functioneel maar verouderd” ervaren.

Conclusie

Hyper-V met SCVMM en Storage Spaces Direct is een functioneel maar weinig inspirerend virtualisatieplatform. De kostenstructuur is alleen voordelig als je echt veel Windows-VM’s draait en Windows-licenties wilt optimaliseren. Buiten dat voordeel zijn de licentiemodellen onnodig complex, het beheer omslachtig en de innovatie beperkt. In een vergelijking met VMware, Nutanix of zelfs Proxmox voelt Hyper-V als het minst moderne alternatief.

Proxmox VE

Proxmox VE (Virtual Environment) bestaat sinds 2008 en heeft zich ontwikkeld tot een volwassen open-source virtualisatieplatform dat wereldwijd gebruikt wordt. Het combineert KVM voor virtualisatie, LXC voor containers en Ceph voor software-defined storage. Proxmox wordt vooral geroemd om zijn transparante licentiemodel, brede hardwareondersteuning en grote actieve community.

Belangrijkste features

• Hypervisor (KVM) + containers (LXC): volledige VM-virtualisatie gecombineerd met lightweight containers
• Proxmox Web GUI: geïntegreerde, lichte beheerconsole (geen aparte appliance nodig)
• High Availability & Clustering: eenvoudig meerdere nodes koppelen en beheren
• Ceph integratie: volledig geïntegreerde software-defined storage met replicatie, erasure coding en self-healing
• Software-Defined Networking (SDN): native SDN-support, inclusief VXLAN en BGP EVPN
• Proxmox Backup Server: krachtige eigen backupoplossing met deduplicatie, encryptie en scheduling
• Automatisering: via REST API, Ansible en Terraform provider (al is die laatste nog beperkt en verdeeld over twee varianten)

Backup

Proxmox levert met Proxmox Backup Server een eigen, volledig geïntegreerde backup- en replicatieoplossing:

• Incrementele backups en deduplicatie
• Versleutelde backups out-of-the-box
• Realtime client-backups voor VM’s, containers en zelfs fysieke machines
• Integratie direct in de GUI

Dit maakt externe oplossingen vaak overbodig, al zijn er ook integraties mogelijk met bijvoorbeeld Veeam (via KVM-ondersteuning).

Hardware support

Proxmox draait uitstekend op een breed scala aan hardware: van homelab tot enterprise. Dankzij het gebruik van de mainline Linux kernel is de hardware support zeer goed en vaak beter up-to-date dan bij commerciële alternatieven. Certificeringstrajecten zoals bij Nutanix of VMware zijn niet nodig. Voor enterprise-omgevingen zijn er wel support-subscripties beschikbaar.

Kosten

Proxmox VE is open-source en gratis te gebruiken. Voor productiedoeleinden biedt Proxmox een supportsubscriptie per host, gebaseerd op aantal CPU-sockets (niet per core).

Voor ons cluster van 4× HPE DL360 Gen11 (2 sockets per host = 8 sockets totaal):

• Standaard Support Subscription: €288 per socket per jaar
• Kosten: 8 × €288 = €2.304 per jaar voor het hele cluster

Zelfs hogere supportniveaus (Enterprise of Premium) blijven ver onder de kosten van VMware of Nutanix.

Ervaringen uit de praktijk

Uit ervaring biedt Proxmox ongelooflijk veel voor heel weinig geld. Je krijgt clustering, HA, Ceph, SDN en een krachtige backupoplossing in één pakket. De GUI is functioneel en overzichtelijk, maar kan qua uiterlijk wel een moderniseringsslag gebruiken. Verder is de Terraform-provider nog wat beperkt, en het feit dat er twee verschillende providers bestaan helpt de duidelijkheid niet.

Geen 24/7 support rechtstreeks van Proxmox zelf. Je krijgt zakelijke support tijdens kantooruren, maar voor kritieke SLA’s (bijvoorbeeld 24/7) ben je aangewezen op externe partners.

Userbase

Proxmox heeft een grote en groeiende userbase. Volgens recente cijfers draait Proxmox VE op meer dan 1,5 miljoen hosts wereldwijd, en de community telt meer dan 200.000 actieve leden. Daarmee is het de grootste open-source concurrent van VMware.

Conclusie

Proxmox VE is een feature-rijk en kostentransparant alternatief voor VMware. Voor een fractie van de kosten krijg je clustering, Ceph-storage, SDN, backup en containers in één platform. De grootste beperking is dat er geen 24/7 enterprise support direct vanuit Proxmox beschikbaar is, maar dit kan via een betrouwbare partner afgevangen worden. Voor de rest is Proxmox een zeer aantrekkelijke optie, zeker nu steeds meer bedrijven alternatieven zoeken voor VMware.

Vergelijking in één oogopslag

Tip: scroll de tabel horizontaal om alle kolommen te zien.

Samenvatting

• VMware → rijk aan features, brede integratie en ecosysteem, maar duur en onder Broadcom onzeker qua licentiebeleid.
• Nutanix Pro (DX) → zeer geïntegreerd en eenvoudig beheer (Prism), moderne HCI, maar fors duurder dan VMware.
• Hyper-V → alleen interessant als je extreem veel Windows-VM’s draait en wilt besparen op Windows-licenties; verder weinig innovatief en complex licentiemodel.
• Proxmox VE → ongelooflijk veel voor heel weinig geld, grote userbase, krachtige Ceph/SDN/backup, maar geen enterprise 24/7 support direct vanuit Proxmox en GUI is functioneel maar wat ouderwets.
• XCP-ng → stabiel en goedkoop, logisch voor oud-XenServer-gebruikers, maar kleine userbase, trage innovatie en XOSTOR is nog jong.

Benieuwd welk alternatief het beste past bij jouw omgeving? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend advies.